Monday, May 11, 2015

දෑසින් කරුණා අම පැන් වැසි වස්සන නිසංසලේ .......... ශෛල සමාධි පිළිමෙන් සිංහළයට පවන් සැලේ ............

දෑසින් කරුණා අම පැන් වැසි වස්සන නිසංසලේ ..........

ශෛල සමාධි පිළිමෙන් සිංහළයට පවන් සැලේ ............


මිහිතල මිතුරෝ මෙවර සිය එක් දින චාරිකාව සංවිධානය කරන්නේ කුරුණෑගල දිස්ති‍්‍රක්කයේ ඓතිහාසික හා පාරිසරික වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන කිහිපයක් කේන්ද‍්‍ර කර ගනිමිණි. 

අපේ ප‍්‍රථම අවධානය යොමු වන්නේ රිදීගම පිහිටි රිදී විහාරයටයි. රිදී විහාරය පිළිබදව ඓතිහාසික තොරතුරු මෙහි සටහන් කරන්නට අදහස් කරන්නේ නැහැ. ඒ සියළු තොරතුරු එම ස්ථානයේ දීම අපි ඔබට ලබා දෙන්න සුදානම්.


අපේ ඊලග අරමුණ ලෝකයේ විශාලතම ශෛලමය සමාධි බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව වැද පුදා ගැනීමයි. රම්බඩගල්ල මොණරාගල විහාරස්ථානයේ ඉදිකරන ලද මෙම පිළිමය 21 වන සියවසේ ආශ්චර්යමත් නිමැවුමකි. මෙම බ්ලොග් සටහනේ ඉහළින්ම ඔබ දකින්නේ එම පිළිමයයි.

ශෛලමය සමාධි පිළිමය වැද පුදා ගැනීමෙන් පසු අපි ගමන්් කරන්නේ දොඩම්ගස්ලන්ද කොරොස්ස රජ මහා විහාරයටයි.

කොරොස්ස රාජ මහා විහාරය අතිශයින්ම සුන්දර කදූ ගැටයක පිහිටි ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් පිං බිමකි. මේ චාරිකාවේ අපේ ඊලග අරමුණ මදුරාගොඩ කහටගහ පතල නැරඹිමටයි. එම් ස්ථානයෙන් සමුගෙන අපි ඊලගට ගමන්කරන්නේ විඩාබර ගතට සිසිල් සුවය සදන බතලේ ගොඩ වැව් කොමළිය වෙතටයි. අපි නාමු ගිලී බැසි පිහිනාලා මේ                 බතලේ ගොඩ වැව් දියඹේ.

මෙම චාරිකාව පිටත් වන්නේ මැයි 24 වන ඉරුදිනයේයි. 

මෙම චාරිකාවට සම්බන්ධවීමට ඔබත් කැමැත්තෙ හි නම් 0112754700 සහ 0713496971 ට මුණගම අමතා හෝ 071 4285480 ඔස්සේ සදරුවන් මහතා අමතා විස්තර ලබා ගත හැකියි.


Monday, April 13, 2015

නන්දෙසින් නන් දනන් සපැමිණ පළකළෝ සිය තුටු හැගුම්

නන්දෙසින් නන් දනන් සපැමිණ  පළකළෝ සිය තුටු හැගුම් 

ලෝකයට වටින පාඩමක් කියා දුන් කොඩිගහකන්ද ජෛව විවිධත්ව සංරක්ෂණ වැඩසටහන දැකගන්නට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ ජගත් පරිසර පහසුකම්  සුළු මූළ්‍යාධාර වැඩසටහනේ නියෝජිතයින් කොඩිගහකන්ද ජෛව විවිධත්ව මධ්‍යස්ථානයට පැමිණි වගයි ...........

Kodigahakdnda sanctuary was visited by the representatives of UNDP SGP, GEF recently . This was a golden opportunity to Mihithaa Mithuro to share their experience with world wide representatives about how to conserve the forest with participation of civil society.


මිහිතල මිතුරෝ සිය පරිසර සංරක්ෂණ වැඩසටහන් අතර ප‍්‍රමුඛතම වැඩසටහන ලෙස කි‍්‍රයාත්මක කෙරෙමින් පවතින්නේ ප‍්‍රජාවගේ සහභාගිත්වයෙන් කොඩිගහකන්ද ජෛව විවිධත්වය සංරක්ෂණය කිරීමේ වැඩසටහනයි.  මේ සදහා එක්සත් ජාතින්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ ජගත් පරිසර පහසුකම් සුළු මූළ්‍යාධාර වැඩසටහනේ මූළ්‍යමය දායකත්වය ලබාගෙන අති සාර්ථක අන්දමින් සංරක්ෂණ වැඩසටහන කි‍්‍රයාත්මක කළ අතර ශී‍්‍ර ලංකාවේ එකම ප‍්‍රජා සංරක්ෂිත අභයභූමිය ජාතියට දායාද කරනන්ට ඔවුන් සමත් උනා.

Mihithala Mithuro Environmental Development Foundation (MEDEF) conduct number of envirnmental events through out the year. Among those events, most important event was 'Conservation of Kodigahakanda forest with the support of civil society'. GEF SGP was funded to this project and this was the first 'people protected sanctuary' in Sri Lanka.

2015 වර්ෂයේ ජගත් පරිසර පහසුකම් /Global Environmental Facilities (gef) සමුළුව 2015 මාර්තු 17 - 18 දෙදින කොළඹ දී පැවැත් වු අතර මෙතෙක් ශී‍්‍ර ලංකාවේ පරිසර සංරක්ෂණයට අරමුදල් සැපයීමෙන් කි‍්‍රයාත්මක කළ ව්‍යාපෘති අතුරින් සාර්ථක ව්‍යාපෘතියක් නැරඹිම ඔවුන් ගේ වැඩසටහනේ සුවිශේෂිම අංගයක් උනා.

මේ සදහා ඔවුන් විසින් තෝරාගත්තේ මිහිතල මිතුරන්ගේ කොඩිගහකන්ද ජෛව විවිධත්ව සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතියයි.

The annual conference of gef was held in Colombo, Sri Lanka this time. While this event they have given their priority to visit one of successful  project which has done with their financial support. They have selected Kodigahakdada bio diversity conservation project as model project. 


එදා 2015 මාර්තු 19 වෙනිදා. මේ සා විශාල (සියයකට ආසන්න) විදෙස් දූත පිරිසක් කොඩිගහකන්ද භුමියට පැමිනෙන ප‍්‍රථම දවස. ඒ නිසා ඔවුන්ට ඇවැසි පහසුකම් අවම මට්ටමින් හෝ සපයන්න මිහිතල මිතුරෝ සාමාජිකයින් වගේම ප‍්‍රජාවත් යුහුසුළුව වැඩ කළා. එදින උදෑසන 09.00 පමණ වන විට ඔවුන් සොබාදහමේ සොදූරු තැන් සොයා යන්නට ඇති කැමැත්ත විදහා පාමින් මිහිතල මිතුරෝ ජෛව විවිධත්ව භූමියට සේන්දු උනා.

The date was 19th of March, 2015; hundreds of foreign visitors were reached to the MEDEF premises to to spend their day with the nature.


‘‘ආයුබෝවන් ’’ හෙළ සිරිතට අනුව මිහිතල මිතුරෝ සාමාජිකාවන් දෙදෙනෙකු විසින් සපැමිනි නියෝජිතයින් පිළිගත් අතර ප‍්‍රජාව විසින් ඔවුන් වෙනුවෙන් සැකසුන තිළිණ පිරිනැමූවා.

All guests were welcome by wishing them 'Ayubowan' (have a longer life) and offered souvenirs which were made by civilians who benefited from this project.

මීට අමතරව මිහිතල මිතුරෝ කි‍්‍රයාකාරිකයින්, ප‍්‍රතිලාභී ප‍්‍රජාව, ජෙප් එස්ජීපී හවුල්කාර සංවිධාන ජාලය වන ශී‍්‍ර ලංකා සොබා සංසදයේ නිලධාරීන්, පරිසර වේදීන් සහ චිත‍්‍රතරගයට සම්බන්ධ පාසල්වල දරුවන් හා ගුරුවරුන් ද සහභාගි උනා.

Members of Mihithala Mithuro, beneficiaries, Sri Lanka Nature Forum, School students, and many other organizations has joined with this occasion.






සමාරම්භක උත්සවයේ වැඩකටයුතු ඇරඹුන අතර සියළු දෙනාට තැඹිළි ගෙඩියක රස බැලීමට ද අවස්ථාව උදා උනා. 

සමාරම්භක උත්සවය මෙහෙයවනු ලැබූයේ සබරගමුව විශ්ව විද්‍යාලයේ ආචාර්ය ඉනෝකා මහත්මිය විසිනි.

All the events were coordinated and conducted by Dr. Inoka, senior lecturer of Sabaragamuwa University, Sri Lanka.


පිළිගැනිමේ කථාව මිහිතල මිතුරෝ වත්මන් සභාපති කරුණාදාස මුණගම මහතා විසින් පවත්වන ලදී.

Welcome speech was done by Mr. Karunadasa Munagama, president of Mihithala Mithuro.

එක්සත්ජාතීන්ගේ ජගත් පරිසර පහසුකම් සුළු මූළ්‍යාධාර වැඩසටහනේ ශී‍්‍ර ලංකාවේ ජාතික සම්බන්ධිකාරිකා ෂෙරීන් සමරසූරිය මහත්මිය විසින් මෙම වැඩසටහන පිළිබදව කෙටි හදූන්වා දීමක් කරන ලදී

Introduction of this event was done by Mr. Sherin Samarasooriya, national coordinator of Sri Lanka for SGP gef.

මෙවන් ස්වභාවික වනපෙතක් ජාතියට දායාද කළ ටෙරන්ස් රොහාන් නියොමාල් ද සොයිසා මැතිදූන් විසින් තමන් විසින් මෙවන් පරිත්‍යාගක් සිදු කළේ ඇයි ද යන වග පැහැදිලි කළ අතර තමන්ගේ පරිත්‍යාගයට අසීමිත වටිනාකමක් එක්කරමින් එය තිරසාර ලෙස සංරක්ෂණය කිරීමට මිහිතල මිතුරන්ට හැකිවීම පිළිබදව තමා බෙහෙවින් සතුටු වන බව පැවසීය

Mr. Rohand De Soyza, person who donated this forest land to conserve for future generations has addressed the gathering why he donated this and mentioned that he really happy with this conservation which are doing by Mihithala Mithuro.

මිහිතල මිතුරෝ සංවිධානය මෙතෙක් කලක් පරිසර ක්ෂේත‍්‍රයේ සිදුකරන ලද මෙහෙවර පිළිබදව හා විශේෂයෙන් කොඩිගහකන්ද ස්වභාවික වනපෙත ප‍්‍රජා සංරක්ෂිත අභයභූමියක් දක්වා ගෙන ආ ගමන පිළිබදව මිහිතල මිතුරෝ වත්මන් උප සභාපති චන්දික සම්පත් ගුණතිලක මහතා විසින් සපැමිනි දෙස් විදෙස් නියෝජිතයින් දැනුවත් කරන ලදී.

History and field activities done by Mihithala Mithuro and activities of 'People protected forest' presented by Chandika Sampath Gunathilake, vise presidet of Mihithala Mithuro.

ජෙප් වැඩසටහනේ අන්තර් ජාතික නියෝජිත වරියක් මෙන්ම මෙම කණ්ඩායමේ මෙහෙයුම් නිලධාරිනී මීන්යා මහත්මියගේ කෙටි අදහස් දැක්වීමක් සිදු කළා.  

National representative of GEF, Ms. Minya mentioned her feedback about this event.

මිහිතල මිතුරෝ විසින් කොඩිගහකන්ද චාරිකාවන් හි නිරත පාසල් දරුවන් සදහා ප‍්‍රාථමික හා ද්විතීයක යන අංශයන් නියෝජනය වන පරිදි ‘‘ මා දුටු කොඩිගහකන්ද ’’ යන තේමාව ඔස්සේ චිත‍්‍ර තරගයක් පවත්වන ලදී. එම චිත‍්‍ර තරගයේ ජයග‍්‍රාහකයින්ට හිමි ත්‍යාග පිරිනැමීම මිහිතල මිතුරෝ වත්මන් ජ්‍යේෂ්ඨ උපදේශක ටෙරන්ස් රොහාන් නියොමාල් ද සොයිසා මැතිතුමා, ශී‍්‍ර ලංකා සොබා සංසදයේ වත්මන් ජාතික සංවිධායක සම්පත් ආරියසේන මැතිතුමා, පරිසර අමාත්‍යංශයේ සම්පත් මැතිතුමා සහ කොඩිගහකන්ද ජෛව විවිධත්ව අධ්‍යයනයෙහි නිරත පරිසර වේදීන්වන සජීව චාමිකර මැතිතුමා සහ අජන්ත පළිහවඩන මැතිතුමා යන විද්වතුන්ගේ සුරතින් සිදුවිය.

MEDEF has organized a painting competition of 'Kodigahakanda from my eye' and prize giving was held as a part of this event. Many of guests were requested to participate to donate prizes and certificates to winners. 



කිරිබත්,කැවුම් ,කොකිස්,ආස්මී ඇතුළු දේශිය රස කැවිලි ඇතුළත් තේපැන් සංග‍්‍රහය භූක්ති විදින්නට සියළු දෙනාටම අවස්ථාව උදා උනා.

Many of traditional Sri Lankad foods and Ceylon tea were served to all guests.


 තේපැන් සංග‍්‍රහයෙන් පසු සපැමිනි නියෝජිත පිරිස කණ්ඩායම් 4 කට වෙන්විය.

After the tea break, guests were separated into four groups.

ඉන් එක් කණ්ඩායමක් පාරිසරික ත‍්‍රාසජනක කි‍්‍රයාකාරකම් සදහා ස්වභාවික වනපෙතක ඉදිවී පවතින එකම පාරිසරික ත‍්‍රාසජනක උද්‍යානය වන කොඩිගහකන්ද පාරිසරික ත‍්‍රාසජනක උද්‍යානයට ගමන් ගන්නා ලදී. 

One team has participated for the Eco adventure activities, where the track has built in side of the Kodigahakanda.


තවත් කණ්ඩායමක් ස්වභාවික මංපෙතේ පරිසර අධ්‍යයනය සදහා ගමන් ගන්නා ලදී.

 ද තවත් පිරිසක් ගම්මානයේ ප‍්‍රජාව හමුවිමට ගමන් ගන්නා ලදී. 

Another team went for meeting beneficiaries of the project.


තවත් කණ්ඩායමක් මෙම ස්ථානයේම රැදෙමින් මෙහි පැවැත්වෙන මිහිතල මිතුරෝ සහ ප‍්‍රජාවගේ නිෂ්පාදන හා අධ්‍යාපනික වටිනාකමක් සහිත ප‍්‍රදර්ශනය හා සංස්කෘතික සංදර්ශනය නැරඹිමට ද වෙන් විය.

One of another team retained the pace of Mihithala Mithuro and observe about traditional items and exhibition items which they had displayed.

පොල්කටු ආශ‍්‍රිත නිෂ්පාදනයන් සිදු කෙරෙන මෙම වැඩිහිටියා කොඩිගහකන්ද ආසන්නයේ දිවි ගෙවයි. මෙම ස්ථානයට පැමිනෙන දෙස් විදෙස් සංචාරකයින්ට තම නිෂ්පාදයන් අලෙවිකර ගැනීමට ඔහුට අවස්ථාව උදාකර දී ඇත.

This villager create handicrafts by using coco nut shells and MEDEF has given him a chance to sell his products in their premises.



වීදියගොඩ නාථ දේවාලය හා සම්බන්ධ ඔළබොඩුව ගම්මානය කළා ගම්මානයකි. දෙස් විදෙස් හි සුපතල නැටුම් ශිල්පීන් , බෙර වාදකයින් හා වෙස්මුහුණු ශිල්පීන් ගෙන් හෙබි මෙම ගම්මානයේ ශිල්පීන් විසින් මෙම උත්සවය වර්ණවත් උනා. ඔබ මේ දකින්නේ එවැනි පාරම්පරික වෙස් මුහුණු කළාවන්ය.

Olaboduwa, where close to Kodigahakanda is a well known traditional mask village. These exhibits are from that carving makers.

මිහිතල මිතුරෝ සංවිධානය අවට ප‍්‍රජාවගේ ද දායකත්වයෙන් විවිධ ස්වභාවික නිෂ්පාදනයන් සිදු කෙරෙමින් ඒවා වෙළදපොල දක්වා ගෙනයාමේ වැඩසටහනක්  අරඹා ඇත. ඔබ මේ දකින්නේ ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන ඇතුළත් ප‍්‍රදර්ශනයයි.

Mihithala Mithuro has launch a program to prepare natural products such as herbal balms,  oils, inhalers, dish washes wines etc..  Some items could be seen in the exhibition.





සොබාදහම හා පරිසරයත් මානව දිවි පෙවතත් අපේ බොහෝ කලාවන් වල උපතයි. ඔළබොඩුව කරුණාදාස ඔළබොඩුව ශූරීන්ගේ ප‍්‍රදානත්වයෙන් පැවැත්වූ දේශිය නර්තනයන් අතරට එක් වූ නාගරාක්ෂ හා ගුරුළු රාක්ෂ නර්තනයේ අවස්ථාවකි මේ. ගුරුළන් විසින් යටපත් කර ගන්නා ලද නාගයින් 

There was a traditional dance called 'Gurulu Raksha vs Naga Raksha ( Eagle and Cobra) was presented by traditional dancers.

ගින්දර යනු මානව පරිනාමයේ එක් තිරණාත්මක සාධකයකි. ගින්දර අත්‍යවශ්‍ය මෙන්ම විනාශකාරි ද වේ. එහෙත් ඒ බියකරු ගින්දර කෙතරම් සුවච කීකරු තත්වයකට ගෙන ආ හැකිදැයි විදහා පෙන්වන ගිනි සිසිල

There was another very enthusiastic and fascinating dance called 'Gini sisila' was presented by traditional dancers. 

කණ්ඩායම් ලෙස ලබාගත් අත්දැකීම් ඉදිරිපත් කිරීමට ලැබුණු අවස්ථාවේ දී වනාන්තරයේ ස්වභාවික මං පෙතෙහි ඇවිද යමින් ලැබූ අත්දැකිම් විස්තරකරමින් එම නියෝජිත වරයා පැසූයේ මෙය තමන් ජීවිතයේ ලබාගත් අපුර්ව අත්දැකිමක් බවය. වනාන්තරයක ලැබිය හැකි අත්දැකිම සිත්සේ විද ගන්නට ලැබෙන දුලබ අවස්ථාවක් බවය. වැල්වලි එල්ලෙමින් ගල් මතින් බැසයමින් මුල්වල ආධාරයෙන් ගල්මතට නගිමින් ස්වභාවික ත‍්‍රාසජනක අත්දැකිමක් පමණක් නොව මෙම සංවිධානයේ තරුණයන්ට ගැඹුරට විහි දී ගිය ජෛව විවිධත්ව දැණුමක් ද ඇතිවග අපට පසක් වූ බව හේ පැවසීය. වනාන්තරයේ ශාක පිළිබදවත් පක්ෂින් ඇතුළු සත්ව ප‍්‍රජාව පිළිබදවත් අපට ඔවුන් බොහෝ දේ ඉගැනු වූ බව ද හේ පැවසීය.

As the last event, few of guests shared their feedback on this event. Commonly they were very happy with this event and the way of working with civil society.
Also, conservation activities of Kodigahakanda were highly appreciated.


පාරිසරික ත‍්‍රාසජනක උද්‍යානයේ දී ලබාගත් අත්දැකිම් විස්තර කෙරෙන නියෝජිතවරියක්

ගම පුරා ඇවිදයමින් ප‍්‍රජාව මුණගැසී ලබාගත් අත්දැකීම් විස්තර කෙරෙන අවස්ථාවතක් 

සාමූහික බෙර වාදනයක්

මෙම ක්ෂේත‍්‍ර චාරිකව පිළිබදව සිය ඉහළම ප‍්‍රසාදය පළකරමින්.........

Sharing their pleasure...

Thursday, November 13, 2014

ශී‍්‍ර ලංකාවේ ලෙන් විහාර සහ පරිසර පද්ධති අතර සබැඳියාව සොයා පිය මං කළ එක් දින චාරිකාව.........

ශී‍්‍ර ලංකාවේ ලෙන් විහාර සහ පරිසර පද්ධති අතර සබැඳියාව සොයා පිය මං කළ එක් දින චාරිකාව.........

මෙම ඉල් මහේ මිහිතල මිතුරන්ගේ එක් දින චාරිකාවේ අරමුණ උනේ ශී‍්‍ර ලංකාවේ ලෙන් විහාර සහ පරිසර පද්ධති අතර සබැඳියාව සොයා යාමයි. තම සාමාජිකයින් සහ හිතවතුන් සමග ඒ සඳහා ගමන් කළේ ගම්පහ දිස්ති‍්‍රක්කයේ සියනෑ කෝරළයේ පිහිටි ලෙන් විහාර කිහිපයක් වෙතටයි. මේ සූදානම ඒ පිළිබඳ තොරතුරු ඔබ වෙතට ගෙන එන්නයි.

ඉල් මහේ එනම් 2014 නොවැම්බරයේ 01 වන ශනිදා අපි උදෑසනින්ම ගමන පිටත් උනා. මෙවර චාරිකාවට පිරිස ප‍්‍රමාණය ඉක්මවාගිය සංඛ්‍යාවක්  ඉදිරිපත් වූ නිසා පසුව සම්බන්ධ වූ අය සඳහා නොවැම්බර් 09 වෙනිදා චාරිකාව යන බලාපොරොත්තු වෙන් මෙම චාරිකාව පිටත් උනා.



අපේ චාරිකාවට ළමා සමාජ,තරුණ සංවිධානය සහ සජන මිතුරෝ සාමාජිකයින් සහභාගි උනා. ඒ අතරේ තායිලන්තයේ පන් පන් ආයතනයේ සිට පැමිණි රම්පායි මෙනෙවියත් සිටියා.



නොවැම්බර් 09 චාරිකාවේ කණ්ඩායම

පිළිකුත්තුවේ ඉතිහාසය ආදි මානවයින් දක්වා එනම් ප‍්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා දිව යන බවයි ඉතිහාඥයින්ගේ මතය. කෙසේ වෙතත් මෙහි ඇති සෙල් ලිපියට අනුව මෙය අනුරාධපුර යුගය දක්වා දිව යනවා.
වලගම්බා රජතුමා චෝල ආක‍්‍රමණය හමුවේ පැරද පළාවිත් සැගව සේනා සංවිධානය කළ ස්ථානයක් ලෙස පිළිකුත්තුව සැළකෙනවා. කි‍්‍ර.පූ.88 දී නැවත රජකම ලබාගත් පසු වලගම්බා රජතුමා මෙම ස්ථානයේ ලෙන් විහාර කළ බවයි පැවසෙන්නේ.

ප‍්‍රමාණයෙන් අක්කර 48 ක් ද මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 400-450 ක් පමණද උසකින් පිහිටා ඇති මෙය ශී‍්‍ර ලංකාවේ ස්වභාවික ගල්ලෙන් වැඩිම ප‍්‍රමාණයක් පිහිටි ස්ථානය යි. මෙහි ස්වභාවික ගල් ලෙන් 99 ක් හඳුනාගෙන තිබේ. එම සෑම ගල්ලෙන් සියල්ලකම කටාරම් කොටා ඇත .  ඉන් හැගවෙන්නේ මේ සියල්ලම මානව පරිහරණයට යොදාගත් බවයි. 


වලගම්බා රජු පහත රට සැගව සිටින කාලයේ පිළිකුත්තුව ලෙන් ගුහාතුල වැඩි කාලයක් සැගවි සිටිබව කියවේ. ජනප‍්‍රවාදයට අනුව මේ එක් ලෙනක් වලගම්බා රජ්ජුරුවන්ගෙ ඇඳුම් ගබඩා කර තබා ගැනීමට භාවිතා කර තිබේ. එබැවින් පිළි සගවා තැබූ ස්ථානය පිළිකුත්තුව වූ බවට මතයක් පවතී. තවද එම අවධියේ රජතුමාගේ බිසව වූ සෝමා දේවියගේ රාජකීය ඇදුම් අයිත්තම් ආරක්ෂාව පිණිස සගවා තිබූ ස්ථානය මෙය වූ බැවින් පිළි සගවා තැබූ තැන පිළිකුත්තුව බව එක් ජනප‍්‍රවාදයකි. එලසම රාජමහා ඇමතීන්ට රෙදි පිළි සැපයූ තැන පිළිකුත්තුව බව තවත් මතයකි. 


පිළිකුත්තුව විහාර භූමිය තුළ කි.පූ. 3-4 යුගයට අයත් ලෙන් ගුහා අති විශාල ප‍්‍රමාණයක් ඇත. ඉපැරණි පොකුණු වටිනා කම මිල කල නොහැකි වෘක්ෂලතා මෙම විහාරයේ වටිනාකම ඉහළ දමයි.



පිළිකුත්තුව ආශි‍්‍රතව තවත් ඓතිහාසික ගම්මාන 06 කි. එම ගම්වල නාමයන් ද යම් යම් ඓතිහාසික කරුණු හා ජනප‍්‍රවාද මත රඳා පවති. යුධ භටයන් බඳවා ගත් ප‍්‍රදේශය යොන්ගම්මන ද යුධ භටයන් රැුස්කළ ප‍්‍රදේශය බටේපොළ ද යුධභටයන්ට බත් දුන් ප‍්‍රදේශය බුත්පිටිය ද දළදා වහන්සේ තැන්පත් කිරිමට සෑදු රහස් කුටියට පස් ලබාගත් ප‍්‍රදේශය පසුගම්මන සහ දළදා මාළිිගාව ඉදිකර දළදාවහන්සේ තැන්පත් කළ ප‍්‍රදේශය මාළිිගාතැන්න

පිළිකුත්තුව රාජමහා විහාරයේ වැඩහිදින මහනුවර යුගයට අයත් යැයි සැලකෙන දාගැබ් වහන්සේ ප‍්‍රමාණයෙන් කුඩාය. මෙය පිහිටා ඇත්තේද ගල් ලෙනක් තුලය. මෙම චෛත්‍ය රාජයන් වහන්සේව වැස්සෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට ලෙන වටා කටාරම් කොටා ඇති අයුරුද දැකගත හැකිය. මෙම විහාරයේ 16 වන ශතවර්ෂයේ අඳින ලද චිත‍්‍රයන්ද තවමත් දැක ගත හැකිය. මෙම චිත‍්‍රවල උඩුකය නිරුවත් කාන්තා රූප දක්නට ලැබේ.බිත්ති වල සිතුවම් කර ඇති මහනුවර යුගයට අයත් සිතුවම් බොහොමයක් ජාතක කතා වලින් විචිත‍්‍රවත් වී ඇත. ඔ්ලන්ද පාලන සමයේ මෙම සිතුවම් ඇඳි හෙයින් බොහෝ විට ඇඳුම් ආයිත්තම් හා ආභරණ ඔ්ලන්ද සම්ප‍්‍රදායන් විදහා දක්වයි.

ධර්මපාල ජාතකය දැක්වෙන සිතුවමක්


වෙස්සන්තර ජාතකය විදහා දැක්වෙන සිතුවමක්

පිළිකුත්තුව කඳු මුදුනේ රමණිය විශාල ගල් තලාවකි. 



කඳු මුදුනට පැමිනි විට අවට විහාල භූමි ප‍්‍රදේශයක් දර්ශනය වන අතර එම දසුනින්  සිත් සතන් නිවී පහන් වී යයි.


වට අඩි 6 ක් පමණ වන වසර 400 ක් පමණ පැරණි යෝධ පුස්වැල මේ බිමට මහත් අභිමානයක් ගෙන එයි. එය විවිධ විසිතුරු රටා මවමින් දසත විහිදී ඇත.



මෙම ස්ථානයේ ඇති තවත් වැදගත් අංගයක් වනුයේ ඔ්ලන්ද සමයේ ඉදිකරන ලද මහනුවර යුගයට අයත් දැව පාලමයි.


මෙම නිස්කලංක පරිසරය ගතට මෙන්ම මනසට ද සුවදායකය. මෙහි ඇති රුක්ගොමු , ලෙන් හා විහාරාරාම අපේ ඉතිහාසයේ  රහස් නිහඩව සගවාගෙන ඇත. මෙම පින්බිම අද දවස මිනිස් නොපණත් කම් වලින් විනාශවෙමින් පවතී. නිධන් හොරුන් හා ජඩ ගති ඇති මිනිසුන් මෙම සොඳුරු බිම කිලිටි කරමින් ඇත. බලධාරීන්ගේ හා වගකිවයුතු සියලූ අංශයන්ගේ අවධානය පිළිකුත්තුවට යොමුවේනම් එවිට මෙම පිංබිම මතුපරපුර වෙනුවෙන් සුරැුකෙනු ඇත.

පිළිකුත්තුව නරඹා අපි පියමං කළේ එවැනිම තවත් වැදගත් ඓතිහාසික ස්ථානයක් වෙතටයි. ඒ මාලිගාතැන්නයි.

ආරම්භයේ දිම කළුගල් පව්වමත ක‍්‍රමාණුකූලව ඉදිකරන ලද පියගැට පෙළ මාලිගාතැන්නට නව අභිමානයක් ගෙන එයි.

පියගැට පෙළ අවසන්ව මකර තොරණ අබියස දෙපස කළුගලින් නිමවන ලද කැටයම් දෙකක් වෙයි. ඒ මත හුනු අතුරා අළුත්වැඩියාවක් ද කර ඇත. එහි හිරු-සඳු දකුණු පසද බල්ලා හා කපුටාගේ රුව වම් පස ද කැටයම් කර ඇත. එහි සැගවුන අරුතක් ඇත. ඉන් කියැවෙන්නේ ඉර හඳ පවතින තුරු පවතින්නා වූ මෙම විහාරාරාම වනසන්නවුන් බල්ලන් හා කපුටන් වී උපදින බවයි. 



මාලිගාතැන්න පර්වත භූමිය තුල කි‍්‍ර.පූ. යුගයේ දී (වර්ෂ නිශ්චිත නැත) භාවිතාකරන ලද ගල් ලෙන් කිහිපයක් සහිතය. මෙම ස්ථානය වළගම්බා රජු සැගව සිටි තැනක් බවද කෝට්ටේ යුගයේ පර සතුරු උවදුරු තිබූ අවස්ථාවල රජුන් හා ඇමතීන්ට ආරක්ෂාව හා රැුකවරණය දුන් තැනක් බව ද ජනප‍්‍රවාදයයි. එමෙන්ම කෝට්ටේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල රජු පෘතුගීසින් හා එක්ව කතෝලික ආගම වැළඳගත් පසු ඇති වූ ව්‍යාකූල කාලයේ දී දළදා මන්දිරයේ දියවඩන නිලය දැරූ හිරිපිටියේ රාල විසින් දන්ත ධාතූන් වහන්සේ වඩමාගෙන විත් ආරක්ෂාව සඳහා මාලිගයක් කරවා තැන්පත් කළ බැව් සඳහන්වේ. දළදා වහන්සේ වැඩසිටි මාලිගය පිහිටි භූමිය මාලිගාතැන්න විය. 

මාලිගාතැන්න විහාරස්ථානය මුළුමනින්ම පිහිටා ඇත්තේ දැවැන්ත ගල් පර්වතයක් මතය. පර්වත ආරම්භයේ සිටම විහාරයට ඇතුළුවීම දක්වාත් ඉන් ඔබ්බට ඉහළ පුරාණ බෝධි වෘක්ෂය දක්වාත් තැනින් තැන ගල් පඩි මනා ලෙස සකසා ඇත.
සෙමින් සෙමින් ඉහළ නැග යන අතර අවට පරිසරයේ සුන්දරත්වය නෙතට අඳුනක් මෙනි. පර්වතය ඉහළට යන මාර්ගය විටෙක ක‍්‍රමවත්ව ද තවත් විටෙක අක‍්‍රමවත්ව කුඩා ගල්වලින් සමන්විතය. නැග්මෙන් අඩක් පමණ ඉහළක දී සොබාදහමේ සොඳුරු නිර්මාණයක් හමුවන්නේය. එ් දැවැන්ත ගල් පර්වත 2 ක් තුළින් ඉහළට ගල් පඩි 75 -100 ක් පමණ නැගීමය. 


පර්වතයේ ඉහළ කොටසට ඇතුලූවන තැන පිහිටා ඇති වක්වූ ගල් පඩි හෙළ කළාකරුවාගේ සෙල්මුවා නිර්මාණයෙහි ඇති නිපුනතාවය හොඳින් පසක් කරන අවස්ථාවක් ලෙස හඳුන්වා දිමෙහි කිසිදු වරදක් නැත.

 මේ ලෙන් විහාරාරාම නිසාම මෙම මහා ගල්පර්වත සුරක්ෂිතව පවතS නොඑසේනම් මේවා කෑදර මිනිස් හස්තයෙන් වැනසී යනු නිසැකය. මාලිගාතැන්න කඳු මුදුනට නැංග විට එහි බටහිර බෑවුම පුරා මහා ගල් පර්වත පුපුරුවා හරිමින් වනසන දුක්මුසු දර්ශනය සැබෑ මානව හදවත් කම්පා කරවයි. නොඑසේනම් මේවා කෑදර මිනිස් හස්තයෙන් වැනසී යනු නිසැකය. මාලිගාතැන්න කඳු මුදුනට නැංග විට එහි බටහිර බෑවුම පුරා මහා ගල් පර්වත පුපුරුවා හරිමින් වනසන දුක්මුසු දර්ශනය සැබෑ මානව හදවත් කම්පා කරවයි 


තමා ඉදිරියේ මියැදෙමින් සිටින තමාගේම සොයුරෙකු දෙස බලා සිටින දැවැන්තයෙක්

මාලිිගාතැන්නෙන් නික්මුන අප කණ්ඩායම ඊලගට ගමන් කළේ වාරණ රජමහා විහාරය වෙතටයි



ලිඛිත දත්ත වලට අනුව දෙවන හා තුන් වන ශතවර්ෂ වලදී දේවානම් පියතිස්ස රජ සමයේ ඉදි කලා යැයි සැලකෙන මෙම විහාරය ද වලගම්බා රජු විසින් කර වූ බව සැලකේ. ගල් විහාර නිර්මාණයේ ප‍්‍ර‍්‍රමුඛ රජෙකු වූ වලගම්බා රජු ඉන්දීය ආක‍්‍රමණයන් වලදී මෙම ස්ථානයේද සැගවී සිට යුද ජයග‍්‍රහණයෙන් පසු මෙම ස්ථානයේද විහාරයක් කරවා ඇතx එය වාරණ රජමහා විහාරයයි

ඉහළ මළුවේ ඇති ලෙන් විහාරය - මෙහි මහනුවර යුගයට අයත් සිතුවම් හා සැතපෙන පිළිමයක් ඇත

වාරණින් අප පියමං කළේ මෙම චාරිකාවේ තවත් අපූර්ව ස්ථානයක් වෙතට  දිනයේ වෙහෙස මහන්සිය නිවා දමා ගතට සිතට සිසිලසක් ලබා ගන්නා අටියෙන් අප අත්තනගල්ල සිට අල්ගම දක්වා ගමන් කළේ දුනුමාල ඔයෙන් නිර්මාණය වන අඩි 40 ක් පමණ උසකින් ගලා හැලෙන දුනාමාල ඇල්ල හෙවත් දේවින් පැන්න ඇල්ල සමීපයටයි



මෙය සුවිශේෂි ඇල්ලක්. නිරුපද‍්‍රිතව දිය නෑමට හැකි ස්ථානයක්  ඇල්ලට ඔළුව අල්ලගෙන නාන්න ලැබෙන දුර්ලබ අවස්ථාවක්  පිටට ඉහළ සිට වතුර වැටෙන කොට හරියට ගල් කැට වැටෙනව වගේ ජලයෙන් අපේ ශරිරය සම්බාහනය කර ගන්න ලැබෙන අවස්ථාවක් නාන් බැහැ කියපු අයත් අන්තිමට නාන්න පටන් ගත්ත හැමෝම සිත් සේ ඇල්ලෙන් න නා ගත්ත. කළාතුරකින් ලැබෙන අවස්ථාවක්.


ඒත් අවාසනාව කියන්නෙ අපේ රටේ මේ වගෙ සුන්දර තැන් හරියට භාවිතා කරන්න නොදන්න මුග්ධයින් නිසා මේ බිමත් වැනසෙන්න පටන් අරගෙන. මත්පැන් බිල බියර් කෑන් හැමතැනම දාල. අරක්කු බෝතල් බිඳල විදුරු කැට විසුරුවා දමල. පොලිතින් වලින් බිම අපිරිසිඳු කරල. මෙවන් සුන්දර තැන් රැුකගන්න මීට වඩා ශිෂ්ඨ සම්පන්න සමාජයක් නිර්මාණය විය යුතුයි. ඒ සඳහා අපි හැමෝම එක් විය යුතු කාලය ඇවිල්ල.